Herb z prospektu organowego kościoła św. Katarzyny w Bierutowie podstawą do odtworzenia herbu dla Kolumny Złotych Godów w Oleśnicy

12.01.2016 r.
Uzupełnienie 31.08.2020 r.

Od wielu lat dążę do poznania płaskorzeźb umieszczonych na czterech medalionach Kolumny Złotych Godów. Jedna z nich przedstawia herb Marii Zofii z hrabiów Solms Laubach - żony księcia wirtembersko-oleśnickiego Karola Chrystiana Erdmanna. Herb ten wielokrotnie zmieniał swoją postać, a na dokumentach oleśnickich występował w najprostszej postaci (niebieski lew). Dlatego szukałem herbu Marii Zofii z okresu jej pobytu w Oleśnicy, aby dopasować go do niewyraźnej postaci medalionu, pokazanej na jednej z widokówek. Okazało się, że taki herb znajdował się na organach istniejących w kościele św. Katarzyny w latach ok. 1753 do ok. 1948 r. Stało się to możliwe dzięki artykułowi Wolfganga J. Brylla [1].

Niżej pokazano kompozycję organów istniejących przed wojną [1] z obecną emporą muzyczną. Organy te były ufundowane przez księcia Karola Chrystiana Erdmanna i jego żonę Marię Zofię z hrabiów Solms Laubach i dlatego nad organami znajdowały się ich herby.


Prospekt organowy z 1753 r. [1], wkomponowany we współczesne moje zdjęcie

 
Nad zewnętrznymi wieżami piszczałkowymi umieszczono z lewej herb księcia,
a z prawej herb księżnej [1]
Herb księcia w najbardziej rozwiniętej postaci
(z sześcioma klejnotami) [1]
Herb księżnej, ze znaną już tarczą i z trzema klejnotami nad tarczą i jednym poza nią. Takie niesymetryczne rozmieszczenie klejnotów nie jest spotykane [1]

Z powyższego zdjęcia i poniższego rysunku wynika, że w herbie wyżej pokazanym dodano poza tarczą czwarty klejnot - czarną różę heraldyczną - majątku Sonnewalde. Z tego zdjęcia oraz widocznego zarysu herbu na medalionie Kolumny Złotych Godów wynika, że klejnot Sonnewalde z czarną różą był w herbie Solms-Laubach pomijany. Czyli w herbie pokazywano tylko 3 klejnoty.

Oryginał skanu druku herbu hrabiów Solms. Pan Antoni W. kupił rysunek na targu
staroci w Wiedniu i przysłał skan. Dziękuję!
Powiększenie samego herbu. Widoczna cała struktura herbu. Często w herbach Solms są umieszczane korony szlacheckie na wszystkich hełmach. Tutaj widać, że korona znajduje się tylko na hełmie związanym z majątkiem Wildenfels. Świadczy to, że rysunek wykonał znawca heraldyki hrabiów Solms

Dodano 10.09.2020 r. Prawie analogiczny rysunek herbu Solms (może kolejne wydanie) z 1789 r. znajdował się w antykwariacie.

Na podstawie powyższego herbu, zdjęcia herbu z organów w kościele w Bierutowie, wykonałem w programie CorelDraw jego rysunek. Rysunki hełmów pochodzą z herbarza Tadeusza Gajla, za zgodą autora. Lwy i róże są klipartami heraldycznymi. Na zdjęciu herbu księżnej widoczny jest w klejnocie lew ze skrzydłami, które jakby wyrastają mu z ciała (byłby to lew uskrzydlony). Na większości rysunków herbu hrabiów Solms skrzydła zaczynają się u podstawy lwa i jakby nie są z nim związane. Niżej pokazałem wersję pośrednią skrzydeł z rysunlu i zdjęcia.

Postać herbu, która mogłaby stanowić podstawę do wykonania rzeźby w celu odtworzenia medalionu z kolumny Złotych Godów

Na powyższym rysunku herbu widać w tarczy niebieskiego lwa na złotym polu - herb hrabiów Solms. Czerwono-złote pole dotyczy majątku Falkenstein i miasta Münzenberg. Srebrny lew na czarnym polu to herb majątku Wildenfels, a czarna heraldyczna róża na złotym polu - herb majątku Sonnewalde.

Klejnoty: z lewej czapka turniejowa panów z Falkenstein-Münzenberg, trzy rzędy pawich piór, po bokach turniejowe kopie z czerwonymi i złotymi flagami (lub czerwono-złotymi flagami). Dalej niebieski lew przodem, stojący na hełmie, z czerwono-złotymi skrzydłami. Kolejno - biały lew stojący na hełmie z koroną szlachecką.

Labry - z lewej wierzch czerwony, spód złoty, z prawej - wierzch czarny, spód biały.


Z lewej widoczny nieco medalion księżnej. Widać dużą mitrę książęcą.
Skrzydła lwa mają chyba wysokość równą lwu. Widać tylko trzy klejnoty


Przybliżony projekt herbu Solms-Laubach. Projektantka - Agnieszka Wolska jako atystka i architekt wszystko
odpowiednio rozmieści i dopasuje kapę (płaszcz) do wymiarów medalionu, dodając labry z epoki,
widoczne wyżej

W listopadzie powinien pojawić się drugi medalion na kolumnie Złotych Godów. Kilkanaście lat poszukiwań dobrego rysunku skończyło się sukcesem.

Wnioski

  1. Po raz pierwszy pokazałem herb znajdujący się przed 1945 r. na medalionie Kolumny Złotych Godów. Na jego podstawie można stworzyć płaskorzeźbę.
  2. Nie chcąc zaciemniać rysunku, pominąłem rozbudowane labry.
  3. Herb będzie jeszcze dopracowany graficznie przez wykonawczynię Agnieszke Wolską.

Literatura

  1. Brylla W. J., Organy z Rybarzowic w Bierutowie, W: Sudety nr 5 2015
  2. http://www.welt-der-wappen.de/Heraldik/seite38.htm
  3. Pokój. Monografia., Praca zbior. pod red. E. Gosławskiej, Wyd. II uzup. Pokój 2015
  4. Kolumna Złotych Godów

Od autora Lokacja miasta Oleśnica piastowska Oleśnica Podiebradów Oleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów
Oleśnica po 1885 r. Zamek oleśnicki Kościół zamkowy Pomniki Inne zabytki
Fortyfikacje Herb Oleśnicy Herby księstw Drukarnie Numizmaty Książęce krypty
Kary - pręgierz i szubienica Wojsko w Oleśnicy Walki w 1945 roku Renowacje zabytków
Biografie znanych osób Zasłużeni dla Oleśnicy Artyści oleśniccy Autorzy Rysowali Oleśnicę
Fotograficy Wspomnienia osadników Mapy Co pod ziemią? Landsmannschaft Oels
Wydawnictwa oleśnickie Recenzje Bibliografia Linki Zauważyli nas Interpelacje radnych
Alte Postkarten - widokówki Fotografie miastaRysunki Odeszli
Opisy wybranych miejscowości
CIEKAWOSTKI ZWIEDZANIE MIASTA Z LAPTOPEM, TABLETEM ....
NOWOŚCI