Marek Nienałtowski
Projekty malarskie Zofii Sokół-Jabłońskiej dla zamku oleśnickiego
27.02.2022 r.

Na temat osiągnięć artystycznych Zofii Sokół-Jabłońskiej napisałem wcześniej [1]. Na ten tekst natrafiła Anna Sokół-Ossowicz - córka Pani Zofii. Nawiązaliśmy kontakt e-mailowy, w rezultacie którego dostałem od Pani Anny dwa projekty malarstw mamy, które zostały zrealizowane w roku 1980 w wieży zamku oleśnickim. Oba projekty dotyczą pomieszczenia na I piętrze wieży zamkowej. Pierwszy dotyczy całej ściany okrągłego pomieszczenia, a drugi jego sklepienia. Łącznie obejmowały ok. 100 m2 powierzchni. Pani Zofia w trakcie prac malarskich spała w zamku i jak wspomina - żadne duchy ją nie straszyły.

Projekt pierwszy

Poniżej widać przysłany rozwinięty na płaszczyźnie projekt, który miał być wykonany na ścianach pomieszczenia I piętra wieży zamkowej o przekroju koła. Dla wyjaśnienia - w ścianie wieży są 3 okna i jedno wejście.

W górnej części projektu rysunku (kliknij na niego, aby powiększyć) widać 6 herbów. Zostały opracowane na podstawie konsultacji historyka. Poniżej nich umieszczono 7 postaci. Wśród nich - trzech przedstawicieli Piastów oleśnickich: Konrad I (jako ostatni), dalej od lewej Konrad II i Konrad III. Ponadto dwóch przedstawicieli książąt ziębicko-oleśnickich - Jana Podiebrada z pierwszą żoną Krystyną Szydłowiecką oraz Karola II Podiebrada z drugą żoną Elżbietą Magdaleną. Nad nimi hipotetyczne główki mieszczek oleśnickich.

Niżej pokazano co zrealizowano z projektu. Aby pokazać kunszt artystki wszystkie postacie zostały powiększone (kliknij na linki). Na podstawie decyzji administracyjnej, niezależnej od projektantki, pominięto herby.


Z lewej postać Konrada II (poniżej osłona kaloryfera) i dalej Konrada III. Nad nimi główki mieszczek. Herby projektu pominięto.
Fot. Krzysztof Wiesner


Od lewej postać Jana Podiebrada, dalej jego pierwsza żona - Krystyna Szydłowiecka, kolejno Karol II Podiebrad i ostatnia - jego druga żona Elżbieta Magdalena (ma twarz córki pani Zofii). Fot. K. Wiesner


Miejsce rozmieszczenia postaci Konrada I.
Strzałki 1 i 2 odnoszą się do poniższych ilustracji


1. Miejsce rozmieszczenia informacji o autorstwie. Wykonał je mąż Pani Zofii - Ryszard Sokół, zajmujący się też liternictwem

2. jedna z główek mieszczek
Monogram autorki ZSJ

Projekt drugi

W nim także sytuacja się powtórzyła - w projekcie są herby, których nie namalowano.


Projekt heraldycznego plafonu w zwieńczeniu pomieszczenia wieży (kliknij, aby powiększyć). Można się domyślać, że:
trzy herby dotyczą Podiebradów, jeden to herb Oleśnicy, jeden herb księstwa, ostatni być może duży herb księstwa oleśnickiego.
Oba projekty zostały zatwierdzone przez Kolegium Artystyczne w 1978 r., a relalizacja odbyła się 2 lata później

Powyższe 4 herby występują na nagrobku tumbowym Jana Podiebrada i jego żony znajdującym się w kaplicy Wirtembergów kościoła św. Jana, dwa pozostałe były dostępne w istniejącej wówczas literaturze jako cz-b. Nie istniały wówczas polskie publikacje z kolorowymi herbami księstwa oleśnickiego i ziębicko-oleśnickiego, dlatego nie były dostępne wzorce w kolorze (rok 1978-80). Obawiając się możliwych błędów - dyrektorka Muzeum Archeologicznego we Wrocławiu podjęła decyzję, aby umieścić tylko herby, co do prawidłowości których nie było wątpliwości.

Dlatego na plafonie są tylko dwa herby.


W projekcie było 6 herbów. Namalowano dwa z nich i powtórzono dwukrotnie.
Można się domyślić, że jeden to najstarszy herb Oleśnicy z ok. 1310 r.,
drugi miał być herbem księstwa oleśnickiego, a jest herbem księstwa brzeskiego
- zabrakło krzyżyka na przepasce księżycowej.
Przy najbliższej konserwacji trzeba domalować trzy krzyżyki. Fot. K. Wiesner


Na zdjęciu od lewej: Zofia Sokół-Jabłońska, Ryszard Sokół, docent Wanda Sarnowska
dyrektor Muzeum Archeologicznego we Wrocławiu.
Fot. ze zbiorów pana Wawrzyniaka 1972 r.

Dziękuję Pani Annie Sokół-Ossowicz za przysłanie projektów i przekazywanie informacji od Pani Zofii Sokół-Jabłońskiej, pamiętającej projekty zrealizowane w zamku oleśnickim. Szkoda, że inne jej projekty oleśnickie złożone w Muzeum Archeologicznym we Wrocławiu stały się niedostępne. Ja o nie pytałem w 2016 r. - bez skutku.

Wnioski:

1. Oba projekty malarskie są cennymi dokumentami ze współczesnej historii zamku.

2. Słusznie przedstawiono w projekcie tylko przedstawicieli Piastów i Podiebradów, jako budowniczych i rozbudowujących wieżę zamkową.

3. Pani Zofia Sokół-Jabłońska, robiąc ten projekt ćwierć wieku później, miałaby do dyspozycji duże herby w kolorze, w postaci wektorowej (ułatwiające pracę) oraz literaturę heraldyczną i konsultantów.

Literatura

1. Zofia Sokół-Jabłońska - malarka, graficzka, projektantka wnętrz. Jej udział w aranżacji sal wystawowych Muzeum Archeologicznego w Oleśnicy w latach 1970-1980

2. Nienałtowski M., Zamek książęcy w Oleśnicy od czasów piastowskich po współczesność, Katowice 2017


Od autora • Lokacja miastaOleśnica piastowskaOleśnica PodiebradówOleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów
Oleśnica po 1885 r.Zamek oleśnicki Kościół zamkowy Pomniki Inne zabytki
Fortyfikacje Herb Oleśnicy Herby księstwDrukarnie NumizmatyKsiążęce krypty
Kary - pręgierz i szubienica Wojsko w Oleśnicy Walki w 1945 roku Renowacje zabytków
Biografie znanych osób Zasłużeni dla OleśnicyArtyści oleśniccy Rysowali Oleśnicę
Fotograficy Wspomnienia osadników Mapy Co pod ziemią? Landsmannschaft Oels
Wydawnictwa oleśnickie Recenzje • BibliografiaLinkiZauważyli nas Interpelacje radnych
Alte Postkarten - widokówki Fotografie miastaRysunki Odeszli Opisy wybranych miejscowości
CIEKAWOSTKI ZWIEDZANIE MIASTA BEZ PRZEWODNIKA....
NOWOŚCI