Marek Nienałtowski
Projekty malarskie Zofii Sokół-Jabłońskiej dla zamku oleśnickiego
27.02.2022 r.

Na temat osiągnięć artystycznych Zofii Sokół-Jabłońskiej napisałem wcześniej [1]. Na ten tekst natrafiła Anna Sokół-Ossowicz - córka Pani Zofii. Nawiązaliśmy kontakt e-mailowy, w rezultacie którego dostałem od Pani Anny dwa projekty malarstw mamy, które zostały zrealizowane w roku 1980 w wieży zamku oleśnickim. Oba projekty dotyczą pomieszczenia na I piętrze wieży zamkowej. Pierwszy dotyczy całej ściany okrągłego pomieszczenia, a drugi jego sklepienia. Łącznie obejmowały ok. 100 m2 powierzchni. Pani Zofia w trakcie prac malarskich spała w zamku i jak wspomina - żadne duchy ją nie straszyły.

Projekt pierwszy

Poniżej widać przysłany rozwinięty na płaszczyźnie projekt, który miał być wykonany na ścianach pomieszczenia I piętra wieży zamkowej o przekroju koła. Dla wyjaśnienia - w ścianie wieży są 3 okna i jedno wejście.

W górnej części projektu rysunku (kliknij na niego, aby powiększyć) widać 6 herbów. Zostały opracowane na podstawie jakoby konsultacji historyka. Poniżej nich umieszczono 7 postaci. Wśród nich - trzech przedstawicieli Piastów oleśnickich: Konrad I (jako ostatni), dalej od lewej Konrad II i Konrad III. Ponadto dwóch przedstawicieli książąt ziębicko-oleśnickich - Jana Podiebrada z pierwszą żoną Krystyną Szydłowiecką oraz Karola II Podiebrada z drugą żoną Elżbietą Magdaleną. Nad nimi hipotetyczne główki mieszczek oleśnickich.

Niżej pokazano co zrealizowano z projektu. Aby pokazać kunszt artystki wszystkie postacie zostały powiększone (kliknij na linki). Na podstawie decyzji administracyjnej, niezależnej od projektantki, pominięto herby.

Z lewej postać Konrada II (poniżej osłona kaloryfera) i dalej Konrada III. Nad nimi główki mieszczek. Herby projektu pominięto.
Fot. Krzysztof Wiesner

Od lewej postać Jana Podiebrada, dalej jego pierwsza żona - Krystyna Szydłowiecka, kolejno Karol II Podiebrad i ostatnia - jego druga
żona Elżbieta Magdalena (ma twarz córki pani Zofii). Fot. K. Wiesner

Miejsce rozmieszczenia postaci Konrada I.
Strzałki 1 i 2 odnoszą się do poniższych ilustracji

1. Miejsce rozmieszczenia informacji o autorstwie. Wykonał je mąż Pani Zofii - Ryszard Sokół, zajmujący się też liternictwem

2. jedna z główek mieszczek	Monogram autorki ZSJ

Projekt drugi

W nim także sytuacja się powtórzyła - w projekcie są herby, których nie namalowano.

Projekt heraldycznego plafonu w zwieńczeniu pomieszczenia wieży (kliknij, aby powiększyć).
Oba projekty zostały zatwierdzone przez Kolegium Artystyczne w 1978 r., a relalizacja odbyła się 2 lata później

Nie istniały wówczas polskie publikacje z kolorowymi herbami księstwa oleśnickiego i ziębicko-oleśnickiego, dlatego nie były dostępne wzorce w kolorze (rok 1978-80). Obawiając się możliwych błędów - dyrektorka Muzeum Archeologicznego we Wrocławiu podjęła decyzję, aby umieścić tylko herby, co do prawidłowości których nie było wątpliwości.

Dlatego na plafonie są tylko dwa herby, też nie odwzorowujące rzeczywistych herbów książęcych (blisko herbu Oleśnicy z 1310 r.)

W projekcie było 6 herbów. Namalowano dwa z nich i powtórzono dwukrotnie.
Fot. K. Wiesner

Na zdjęciu od lewej: Zofia Sokół-Jabłońska, Ryszard Sokół, docent Wanda Sarnowska
dyrektor Muzeum Archeologicznego we Wrocławiu.
Fot. ze zbiorów pana Wawrzyniaka 1972 r.

Dodałem 14.07.2026 r.

Pani Anna Sokół-Ossowicz uzupełnia informację Marcinowi Mrowickiemu, który będzie odtwarzał mural autorstwa Ryszarda Sokoła i Ryszarda Gachowskiego.

Zdjęcie i tekst z Panoramy Oleśnickiej nr 28 14-20 lipca 2026

Oleśniczanie z wizytą u córki artysty (z lewej Mrowicki, z prawej Szczuraszek)

Niedawno we Wrocławiu doszło do wzruszającego spotkania. Marcin Mrowicki, twórca współczesnych oleśnickich murali, spotkał się z Anną Sokół-Ossowicz, córką Ryszarda Sokoła - jednego z najważniejszych autorów oleśnickich murali. Niestety, większość malowideł stworzonych przez Sokoła wraz z upływem lat zniknęła z przestrzeni miasta. W tym roku Marcin Mrowicki ma zaszczyt odtworzyć jedną z prac duo wrocławskich artystów - Ryszarda Sokoła i Ryszarda Gachowskiego. Przy okazji powstawania nowego muralu powstanie także film dokumentalny, który przybliży sylwetki obu plastyków i ich wkład w historię Oleśnicy - Podziękowania kieruje również do Fundacji OFCA i Tomasza Czyżewskiego za zaufanie. Spotkanie pozwoliło zebrać cenne materiały do produkcji. Pani Anna przekazała również projekty murali oleśnickiego zamku autorstwa swojej mamy - Zofii Sokół. Dokumenty trafią do instytucji miasta Oleśnica. Marcin Mrowicki dziękuje serdecznie Annie Sokół-Ossowicz za czas i rozmowę, a Remigiuszowi za pomoc w nawiązaniu kontaktu i przygotowaniu spotkania.To piękna inicjatywa, która ma szansę przywrócić Oleśnicy jeden z ważnych elementów jej artystycznej tożsamości.

Wnioski:

1. Oba projekty malarskie są cennymi dokumentami ze współczesnej historii zamku.

2. Słusznie przedstawiono w projekcie tylko przedstawicieli Piastów i Podiebradów, jako budowniczych i rozbudowujących wieżę zamkową.

3. Pani Zofia Sokół-Jabłońska, robiąc ten projekt ćwierć wieku później, miałaby do dyspozycji duże herby w kolorze, w postaci wektorowej (ułatwiające pracę) oraz literaturę heraldyczną i konsultantów.

Literatura

1. Zofia Sokół-Jabłońska - malarka, graficzka, projektantka wnętrz. Jej udział w aranżacji sal wystawowych Muzeum Archeologicznego w Oleśnicy w latach 1970-1980

2. Nienałtowski M., Zamek książęcy w Oleśnicy od czasów piastowskich po współczesność, Katowice 2017

Od autora • Lokacja miasta • Oleśnica piastowska • Oleśnica Podiebradów • Oleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów • Oleśnica po 1885 r. • Zamek oleśnicki • Kościół zamkowy • Pomniki • Inne zabytki
Fortyfikacje • Herb Oleśnicy • Herby księstw • Drukarnie • Numizmaty • Książęce krypty
Kary - pręgierz i szubienica • Wojsko w Oleśnicy • Walki w 1945 roku • Renowacje zabytków
Biografie znanych osób • Zasłużeni dla Oleśnicy • Artyści oleśniccy • Rysowali Oleśnicę
Fotograficy • Wspomnienia osadników • Mapy • Co pod ziemią? • Landsmannschaft Oels
Wydawnictwa oleśnickie • Recenzje • Bibliografia • Linki • Zauważyli nas • Interpelacje radnych
Alte Postkarten - widokówki • Fotografie miasta • Rysunki • Odeszli • Opisy wybranych miejscowości
CIEKAWOSTKI • ZWIEDZANIE MIASTA BEZ PRZEWODNIKA....
NOWOŚCI