Na obrazie, który trafił do podróży jest piękny herb szlachecki
von Roraw (Rorau) z 1514 r.
von Roraw (Rorau) z 1514 r.
Ten sam herb na pucharze króla kurkowego
Marek Nienaltowski
Podróż oleśnickiego obrazu kościelnego-cz.1 z Oleśnicy do Krakowa...
24.07.2026 r.
3.08. 2026 r.
Zobaczyłem filmik Fundacji Kachna pod tytułem "Podróż oleśnickiego obrazu kościelnego-cz.1 z Oleśnicy do Krakowa..." Przez cały czas filmiku zwykły słuchacz nie dowie się jakiego konkretnie obrazu dotyczy ten filmik. Wiadomo było, że trafi na wystawę urządzaną przez Muzeum Narodowe we Wrocławiu. Przewodniczący fundacji wskazał miejsce na murze bazyliki, w którym do niedawna wisiał obraz i mieszkańcy Oleśnicy znający zabytki kościoła domyślą się, że to ten poniższy obraz.
|
|
Na obrazie, który trafił do podróży jest piękny herb szlachecki von Roraw (Rorau) z 1514 r. |
Ten sam herb na pucharze króla kurkowego |
Blazonowanie (opis) herbu: W polu srebrnym - sześć cegielek czerwonych: trzy, dwie i jedna w szachownice stykajacych się. Nad helmem w koronie - między dwiema rybami prawa czerwona, lewa srebrna, w pałąk zgiętymi glowami na dół i od siebie - krzyż złoty. Labry czerwone podbite srebrem.
Według R. Sękowskiego (tom 8, s. 249) istniał szlachcic Lorenc (Wawrzyniec) Roraw - w 1440 roku był panem zastawnym zamku w Jelczu i znana była jego pieczęć przedstawiająca na tarczy herbowej sześć cegieł a w klejnocie dwie ryby głowami w dół i napis "S/igillum/. h/err/. Lorencz Roraw", który zmarł po 20.07. 1449 r. To jest najstarsza znana pieczęć Roraw. Analogiczny (ale nie kolorowy) herb występował w Oleśnicy na emaliowanej tarczy herbowej w Pucharze Króla Kurkowego w napisie otokowym HANS RORAW+VON+MEDZBOR z datą 1521.
Natomiast Fundacja Kachna promuje dalej w bazylice mniejszej, że jest to obraz epitafijny Kaspra Borau.
Na flmiku przewodniczący fundacji przez 3-4 sekundy pokazuje powyższy obraz i tekst,
co też spowoduje, że zwykły słuchacz nie dowie się nazwy obrazu
Fundacja Kachny napisała na temat tego obrazu w bazylice: Obraz epitafijny Kaspra Borau zm. 1514 r. "Kanclerz Borau przed Chrystusem w otoczeniu św. Barbary i św. Katarzyny". /Widoczny w dolnej części herb trudno dopasować do właściciela, nie jest także możliwe odczytanie dat. Dlatego zachodzi podejrzenie, że obraz może przestawiać inną osobę./
Odpowiedzi na te wątpliwości znajdują się na mojej stronie już od ponad 20 lat. Wobec wątpliwości obraz może trafić błędnie na wystawę jako Epitafium Kaspra von Borau, po wykonaniu znaczącej odnowy w Krakowie. Wtedy osoby znające prawdę mogą zgłaszać kontrowersyjne uwagi, co uderzyłoby w rangę wystawy, bowiem jest ona znacząca.
Wystawa będzie nosić nazwę "Stulecie. W rocznicę wielkiej wystawy śląskiej sztuki średniowiecznej" i będzie dostępna do zwiedzania w Pawilonie Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Wspólczesnej Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu w dniach 31.07.2026 - 30.12.2026 r. Ekspozycja, otwarta 30 lipca, upamiętnia setną rocznicę historycznej wystawy "Schlesische Malerei und Plastik des Mittelalters" ("Śląskie malarstwo i rzeźba doby średniowiecza"), która rozpoczęła się 1 sierpnia 1926 r. w tym samym pawilonie wystawowym.
"Stulecie. W rocznicę wielkiej wystawy śląskiej sztuki średniowiecznej" w Pawilonie Czterech Kopuł
Muzeum Sztuki Współczesnej
O swoich wątpliwościach powiadomiłem kuratorkę wystawy dr Agatę Stasińską i dostałem odpowiedź "dziękuję za wiadomość. Epitafium na naszej wystawie podpisane jest jako poświęcone Kasprowi von Rorau". Na tej podstawie można sądzić, że ostatecznie zapis o von Borau zniknie z bazyliki mniejszej i z publikacji.
Dodano 3.08. 2026 r.
Na tę wystawę starano się dobrać eksponaty, które były na niej 100 lat temu. Czyżby dlatego obecnie epitafium von Roraw zostało wypożyczone na wystawę, że było na niej 100 lat temu? O to zapytałem dr A. Stasińską. Oto odpowiedź "zgadza się - wspomniane epitafium było pokazywane również przez Braunego i Wiesego". Czyli w 1926 r. ten obraz został wybrany spośród kilku z kościoła zamkowego i trafił do Wrocławia jako jeden z 280 eksponatów. Obecnie, w styczniu 2027 r. wróci do bazyliki mniejszej odnowiony i "z chwałą" uczestniczenia w tej ważnej wystawie. W 1926 r. epitafium Kaspra von Roraw na wystawę wybrali:
Heinz Braune (1880-1957) - historyk sztuki, kurator i późniejszy dyrektor Schlesisches Museum für bildende Künste we Wrocławiu.
Erich Wiese (1891-1979) - również historyk sztuki, następca Braunego na stanowisku dyrektora tego samego muzeum.
Obaj należeli do najważniejszych badaczy śląskiej sztuki średniowiecznej w okresie międzywojennym. Wydali w 1929 r. monumentalny katalog z wystawy, do dziś podstawowe źródło dla badaczy. Ciekawe, co napisali o obrazie?
Poprosiłem AI Copilota o opinię Braunego i Wiesego na temat obrazu Kaspra von Roraw wyrażoną w katalogu wystawy. Oto ona:
To jest jeden z bardziej intrygujących przypadków w całym katalogu z 1929 r., bo łączy portret, ikonografię urzędniczą i lokalną historię dworu oleśnickiego.
Poniżej masz syntetyczne, precyzyjne opracowanie oparte na tym, co faktycznie znajduje się w katalogu Schlesische Malerei und Plastik des Mittelalters (1929) - bez cytowania chronionych fragmentów.
W katalogu Braune i Wiese podkreślają, że:
przedstawienie Kaspra von Roraw jest jednym z nielicznych portretów urzędników książęcych zachowanych na Śląsku z XV wieku,
identyfikacja postaci wynika z herbu, inskrypcji oraz typowych elementów stroju urzędniczego,
obraz należy do kręgu malarstwa dworskiego księstwa oleśnickiego, które w ich ocenie miało wyraźnie odrębny charakter.
W opisie katalogowym zwracają uwagę na:
twardy, linearny kontur - typowy dla warsztatów działających w Oleśnicy i Żaganiu,
wyrazistą charakterystykę twarzy: Roraw przedstawiony jest jako mężczyzna o silnych rysach, z wyraźnie zaznaczoną strukturą kości policzkowych,
umiarkowaną modelację światłocieniową, która nie dąży do naturalizmu, lecz do podkreślenia funkcji i statusu,
detaliczność stroju - szczególnie w partiach futrzanego kołnierza i ozdobnych guzików, które miały sygnalizować rangę urzędniczą.
Braune i Wiese interpretują obraz jako:
portret funkcjonalny, nie prywatny - jego celem było podkreślenie roli Rorawa w administracji książęcej,
przedstawienie, w którym atrybuty władzy (np. dokument, pieczęć, insygnia urzędnicze) są ważniejsze niż psychologizacja postaci,
przykład lokalnej odmiany ikonografii urzędniczej, różniącej się od wzorców krakowskich czy praskich.
W katalogu podkreślają, że:
obraz jest jednym z kluczowych świadectw kultury dworskiej Oleśnicy,
stanowi dowód na istnienie wyspecjalizowanych warsztatów malarskich pracujących na potrzeby administracji książęcej,
jest ważnym przykładem późnogotyckiego portretu urzędniczego, rzadkiego w sztuce śląskiej.
Braune akcentuje "siłę charakteru" przedstawienia - uważa, że malarz świadomie podkreślił stanowczość i powagę urzędnika.
Wiese zwraca uwagę na "pewną szorstkość formy", typową dla malarstwa oleśnickiego, ale jednocześnie docenia precyzję detalu i "wyjątkową klarowność kompozycji".
Kaspar von Roraw, Portret urzędnika dworu książąt oleśnickich, Śląsk, ok. 1470-1480. Tempera na desce
Portret przedstawia Kaspra von Roraw, jednego z urzędników administracji książęcej w Oleśnicy, ukazanego w stroju odpowiadającym jego funkcji i pozycji społecznej. Postać zwrócona jest frontalnie, o wyrazistych, mocno zarysowanych rysach twarzy, typowych dla późnogotyckiego malarstwa dworskiego na Śląsku. Malarz podkreślił rangę urzędnika poprzez precyzyjne oddanie detali stroju - futrzanego kołnierza, ozdobnych guzików oraz elementów insygniów, które mogły odnosić się do pełnionych obowiązków.
Kompozycja cechuje się twardym konturem, ograniczoną modelacją światłocieniową i intensywną kolorystyką, co pozwala wiązać dzieło z kręgiem warsztatów działających w księstwie oleśnickim. Portret należy do nielicznych zachowanych przedstawień urzędników śląskich z XV wieku i stanowi ważne świadectwo kultury dworskiej oraz ikonografii administracyjnej regionu.
W katalogu wystawy z 1929 r. Heinz Braune i Erich Wiese zwracali uwagę na wyjątkową klarowność kompozycji, "szorstkość" formy typową dla malarstwa oleśnickiego oraz na znaczenie dzieła jako jednego z kluczowych przykładów późnogotyckiego portretu funkcjonalnego na Śląsku.
Uwaga autora strony www. Wspomina się wyżej o ozdobnych guzikach, których już na obrazie nie widać. AI podaje, że że portret powstał w 1470-1480, co zmienia jego historię. Być może jest to błąd AI.
Od autora • Lokacja miasta • Oleśnica piastowska • Oleśnica Podiebradów • Oleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów • Oleśnica po 1885 r. • Zamek oleśnicki • Kościół zamkowy • Pomniki • Inne zabytki
Fortyfikacje • Herb Oleśnicy • Herby księstw • Drukarnie • Numizmaty • Książęce krypty
Kary - pręgierz i szubienica • Wojsko w Oleśnicy • Walki w 1945 roku • Renowacje zabytków
Biografie znanych osób • Zasłużeni dla Oleśnicy • Artyści oleśniccy • Autorzy • Rysowali Oleśnicę
Fotograficy • Wspomnienia osadników • Mapy • Co pod ziemią? • Landsmannschaft Oels
Wydawnictwa oleśnickie • Recenzje • Bibliografia • Linki • Zauważyli nas • Interpelacje radnych
Alte Postkarten - widokówki • Fotografie miasta • Rysunki • Odeszli • Opisy wybranych miejscowości
CIEKAWOSTKI • ZWIEDZANIE MIASTA Z LAPTOPEM, TABLETEM ....
NOWOŚCI
Sękowski. T. 8.
Wawrzyniec von Roraw (zm. po 20.07.1449 r.) - prawdopodobny syn N. (Jerzego), marszałek dworu i członek rady biskupa wrocławskiego księcia Konrada oleśnickiego,
w 1410 roku występuje w dokumentach księcia Konrada III Starego oleśnicko - kozielskiego jako sędzia. W 1431 roku był starostą zamku w Kątach
Wrocławskich (Kanth), w tym samym roku otrzymał za wierną służbę od księcia oleśnicko - kozielskiego Konrada Białego wieś Rogi (Rogau) pod Koźlem
(Cosel). W 1437 roku występuje jako świadek w akcie fundacji klasztoru franciszkanów w Koźlu (Cosel), w 1440 roku był panem zastawnym zamku w Jel-
czu (Jeltsch) koło Wrocławia (Breslau). Znana jest jego pieczęć przedstawiająca na tarczy herbowej sześć cegieł a w klejnocie dwie ryby głowami w dół, napis:
"S/igillum/. h/err/. Lorencz Roraw". Żonaty był z Jadwigą N. (zm. po 3.06.1454 r.).
