W Oleśnicy nowa tablica poświęcona prof. Antoniemu Cieszyńskiemu. Czy na niej są prawdziwe informacje?
12.11.2020 r.

Około rok temu dowiedziałem się z mediów, że tablica poświęcona prof. Antoniemu Cieszyńskiemu ma być przeniesiona na nowy pomnik, a w to miejsce mają wstawić nową. Znając historię różnych tablic na zabytkach - miałem obawę, że znowu będę musiał pisać o błędach. Lepiej się czuję, pisząc o sprawach pozytywnych.

Obecnie ta tablica pojawiła się na budynku, w którym istnieje apteka Pod Orłem. Jak zwykle nie wiadomo, kto jest autorem tekstu - czy ktoś z Sekcji Komunikacji, czy może zlecono napisanie osobie spoza Oleśnicy? W świetle znanych mi faktów opartych na informacji z gazety Lokomotive an der Oder - tekst jest błędny. Jeśli ktoś znalazł inne fakty, przeczące tekstowi z gazety - będę się cieszył z nowej informacji oraz z tego, że wreszcie istnieje tablica nie budząca zastrzeżeń.

Dawna tablica, obecnie przeniesiona na pomnik A. Cieszyńskiego
Miejsce rozmieszczenia nowej tablicy. Przy zdejmowaniu poprzedniej chyba odpadła część tynku i tak zostawiono, Fot. Grzegorz Huk

Dom przy Rynek 11, w którym od
1882 r. mieściła się apteka Pod Orłem
Tablica z informacją, że 31 maja 1882 r. urodził się w tym domu A. Cieszyński. Ta tablica winna być dwujęzyczna. Fot. G. Huk

Czy na tej tablicy podano prawdziwe informacje? Zgodnie z księgą metrykalną kościoła Św. Trójcy - Antoni Cieszyński urodził się 30 maja 1882 r. [2]. Sam profesor i wszystkie źródła podają datę 31 maja. Ale zgodnie z prawdą historyczną - urodził się dzień wcześniej. Jaką datę należałoby przyjąć na tablicy?

Dr hab. Barbara Bruziewicz - Mikłaszewska, badaczka dziejów profesora, podaje w swoim artykule z 2019 r. datę urodzenia 30 maja i powołuje się na księgę urodzeń kościoła Św. Trójcy [3].

Czy profesor A. Cieszyński urodził się w domu Rynek 11, w którym istniała Apteka Pod Orłem jak podano na tablicy? Wcześniej ta apteka mieściła się przy Ohlauerstrasse (3 Maja), w nieznanym jeszcze miejscu. Przeniesiono ją w nowe miejsce też w 1882 r. [1] i gdyby to się zdarzyło miesiąc-dwa przed urodzeniem A. Cieszyńskiego - można byłoby sądzić, że jest to prawdopodobne. Aptekę przeniesiono do pomieszczeń po sklepie, który przestał działać. Co nie znaczy, że w budynku także znalazło się mieszkanie dla Tomasza Cieszyńskiego - ojca profesora. W Rynku mieszkali majętni mieszkańcy, za wynajęcie mieszkania żądano wysokich opłat i dla niego mogłaby to być zbyt duża suma. W 2010 r. przeglądałem wszystkie roczniki gazety Lokomotive an der Oder i przeoczyłem ogłoszenie o dokładnej dacie pojawienia się nowej apteki w Rynku 11. W najbliższych miesiącach tego nie sprawdzę. A ta dokładna data jest istotna dla rozsądzenia czy mógł mieszkać w tym domu.

Wskazanemu miejscu urodzenia A. Cieszyńskiego przeczy też inna informacja zawarta w wymienionej gazecie z 1.11.1883 r., z której wynika, że ojciec profesora mieszkał wtedy poza rynkiem oleśnickim. Bowiem w 1883 r. aptekarz T. Cieszyński (jeden z trzech o tym zawodzie w Oleśnicy) jest wymieniany w spisie osób mających prawo uczestniczyć w wyborach na kandydatów do Rady Miasta Oleśnicy, powtarzanych co roku. Czyli uzyskał wcześniej prawa miejskie - stał się obywatelem (Bürger) miasta. Jest wymieniony w III grupie wyborców, czyli mieszkających w Okręgu Wyborczym przy Ohlauerstrasse. To znaczy, że mógł mieszkać na obecnej ul. 3 Maja i ulicach pobliskich, a głosować miał w Domu Strzeleckim. Gdyby mieszkał w Rynku - byłby wymieniany w pierwszej grupie wyborców i głosowałby w hotelu w Rynku. Natomiast jest prawie pewne, że Tomasz Cieszyński pracował w tej aptece, w starym (istniała od 1877 r.) i nowym miejscu jej istnienia.

Być może UM Oleśnicy zlecił historykowi wykonanie badań, z których wynikło, że rzeczywiście Antoni Cieszyński urodził się w tym domu. Byłaby to cenna informacja. Mam nadzieję, że redakcja Panoramy Oleśnickiej zapyta, czy zlecono ekspertyzę i komu. Jeśli tak - warto byłoby zapoznać z nią także mieszkańców Oleśnicy, bo jest to ważna informacja!

Reasumując - w gazecie oleśnickiej Lokomotive an der Oder z 1.11. 1883 r., podano, że Tomasza Cieszyński był wymieniony w III Okręgu wyborczym i dlatego zapewne nie mógł mieszkać w 1882 r. pod adresem Rynek 11. Czyli Antoni Cieszyński nie mógł urodzić się w tym domu. Jednak w historii aptek w Oleśnicy istnieją "dziury" (występuje nieznany aptekarz Dechlrug Paul w okręgu wyborczym II), co może zmieniać tę historię. Nie można całkowicie wykluczyć, że T. Cieszyński pracował w aptece Pod Lwem. Dlatego czekam na informację, skąd UMO uzyskał wiadomość podaną na tablicy.

Dodano 24. 11. 2020 r.
Urząd Miasta powiadomił Panoramę Oleśnicką, że informację o tym, że prof. Antoni Cieszyński urodził się w tym domu uzyskał z Polskiego Towarzystwa Historii Medycyny i Farmacji (PTHMiF) oraz od dr hab. Barbary Bruziewicz - Mikłaszewskiej. Niezbyt wierzę informacjom UMO, dlatego napisałem 24 listopada 2020 r. na adres PTHMiF oraz do sekretarza tego Towarzystwa pytanie w tej sprawie. Pani dr hab. B. Bruziewicz-Mikłaszewska jest prezesem PTHMiF i podała już w 2019 r. inną datę urodzenia, niż podano na tej tablicy. Opinia prezesa jest także opinią PTHMiF. Czyli coś się nie zgadza z informacją UMO.

Aktualn nazwa towarzystwa to Polskie Towarzystwo Historii Nauk Medycznych Grupa Wrocławska

Literatura

  1. Apteki oleśnickie - Pod Lwem i Pod Orłem
  2. Tekst o prof. Antonim Cieszyńskim
  3. Barbara ­ Bruziewicz-Mikłaszewska, Polak i Europejczyk ­ profesor medycyny i stomatolog Antoni Cieszyński ­ (1882-1941) i jego uczniowie, Wrocławskie Studia Wschodnie 23 (2019) Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego. https://wuwr.pl/wrsw/article/view/6607/6266

Od autora • Lokacja miastaOleśnica piastowskaOleśnica PodiebradówOleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów
Oleśnica po 1885 r.Zamek oleśnicki Kościół zamkowy Pomniki Inne zabytki
Fortyfikacje Herb Oleśnicy Herby księstwDrukarnie NumizmatyKsiążęce krypty
Kary - pręgierz i szubienica Wojsko w Oleśnicy Walki w 1945 roku Renowacje zabytków
Biografie znanych osób Zasłużeni dla OleśnicyArtyści oleśniccy Autorzy Rysowali Oleśnicę
Fotograficy Wspomnienia osadników Mapy Co pod ziemią? Landsmannschaft Oels
Wydawnictwa oleśnickie Recenzje • BibliografiaLinkiZauważyli nas Interpelacje radnych
Alte Postkarten - widokówki Fotografie miastaRysunki Odeszli Opisy wybranych miejscowości
CIEKAWOSTKI ZWIEDZANIE MIASTA BEZ PRZEWODNIKA....
NOWOŚCI