Remigiusz Szczuraszek
Volkshaus przy Große Feldstraße 3, obecny budynek Komendy Powiatowej Policji przy ul. Gen. Hallera 3
30.07.2026 r.

Budynek Milicji w 1956 r. wyglądał jak dawny Volkshaus ze zbiorów Marka Górnickiego

Obecny budynek KPP przy ul. Hallera 3, zajmował w przedwojennym Oels - Volkshaus, czyli Dom Ludowy. Budynek powstał najpewniej na przełomie lat 20. i 30. XX wieku albo na samym początku lat 30. Na części zdjęć Oels jeszcze go nie widać, a na innych już stoi w rusztowaniach. Dokładnej daty budowy nie udało się ustalić. Z lewej ten budynek aktualnie.

W nim mieściły się organizacje robotnicze i związkowe, m.in. miejscowy związek kolejarzy, a z Volkshausu korzystał również Reichsbanner Schwarz-Rot-Gold, czyli Czarno-Czerwono-Złoty Sztandar Rzeszy. Była to to założona w 1924 roku największa niemiecka organizacja paramilitarna.

Szczególnie interesujący dla Domu Ludowego jest wątek z marca 1932 roku. Socjaldemokratyczna gazeta "Volkswacht für Schlesien" opisała próbę ataku na niego. Napastnicy zostali odparci przez osoby dyżurujące w budynku, a po wszystkim władze przeprowadziły rewizję i znalazły kilka sztuk broni. Przy tym w późniejszych dokumentach pojawiają się nazwiska Karla Günthera i Josefa Bujary, którzy mieli bronić budynku z bronią w ręku przed esesmanami (SA) próbującymi wedrzeć się do należącego do SPD Domu Ludowego.

W 1933 roku, już po przejęciu władzy przez Hitlera, został on przejęty przez SA. Prasa odnotowała, że spalono wtedy 15 sztandarów ruchu robotniczego, a na budynku wywieszono nazistowskie flagi. Późniejsze relacje mówią już o brutalnych pobiciach i torturach dokonywanych w przejętym Domu Ludowym.

Szczególnie poruszająca jest relacja oleśnickiej Robotniczej Pomocy Społecznej, opublikowana później w gazecie "Sozialdemokrat". Była to właściwie odezwa skierowana do władz, w której opisano listę aż 35 osób z Oels i okolic, bitych, katowanych lub zastraszanych przez SA oraz policję pomocniczą. Wśród wymienionych pojawiają się m.in. nazwiska Josef Bujara, Franz Schubert, Gerhard Sabla, Ehrenfried Saltbrenner i Emil Elsner, a część opisanych przypadków dotyczy bezpośrednio przejętego przez SA Domu Ludowego.

Załączam linki, które mogą być by ciekawe w kontekście historii tego budynku i dawnej Große Feldstraße.

1. "Volkswacht für Schlesien", 14 marca 1932 r. - notka "Auf das Oelser Volkshaus":
https://library.fes.de/breslau/volkswacht/pdf/1932/1932-062.pdf

2. Geheimes Staatsarchiv Preußischer Kulturbesitz - akta sprawy Karla Günthera i Josefa Bujary:
https://archivdatenbank.gsta.spk-berlin.de/midosasearch-gsta/MidosAsearch/i_ha_rep_84_a/xml/inhalt/GStA_i_ha_rep_84_a_4_3_5_5_2_10.htm


3. "Sozialdemokrat", 1 kwietnia 1933 r. - relacja Robotniczej Pomocy Społecznej o pobiciach w Oels:
https://collections.fes.de/historische-presse/periodical/pagetext/284593?entity=341488


4. Wzmianka o zajęciu Volkshausu przez SA i spaleniu sztandarów:
https://bibliotekacyfrowa.pl/Content/86837/PDF/GSL_P_31348_IV_1933_29152_032.pdf


5. Opracowanie Knuta Bergbauera z informacją o torturach w przejętym przez SA oleśnickim Volkshausie:
https://www.igdj-hh.de/upload/ost_und_west.pdf

Opracował Remigiusz Szczuraszek

Od autora • Lokacja miasta • Oleśnica piastowska • Oleśnica Podiebradów • Oleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów • Oleśnica po 1885 r. • Zamek oleśnicki • Kościół zamkowy • Pomniki • Inne zabytki
Fortyfikacje • Herb Oleśnicy • Herby księstw • Drukarnie • Numizmaty • Książęce krypty
Kary - pręgierz i szubienica • Wojsko w Oleśnicy • Walki w 1945 roku • Renowacje zabytków
Biografie znanych osób • Zasłużeni dla Oleśnicy • Artyści oleśniccy • Autorzy • Rysowali Oleśnicę
Fotograficy • Wspomnienia osadników • Mapy • Co pod ziemią? • Landsmannschaft Oels
Wydawnictwa oleśnickie • Recenzje • Bibliografia • Linki • Zauważyli nas • Interpelacje radnych
Alte Postkarten - widokówki • Fotografie miasta • Rysunki • Odeszli • Opisy wybranych miejscowości
CIEKAWOSTKI • ZWIEDZANIE MIASTA Z LAPTOPEM, TABLETEM ....
NOWOŚCI