Marek Niena速owski
Odkrycie p造t kamiennych z inskrypcjami i herbem Wirtemberg闚 ole郾ickich w murze miejskim
obok by貫j Bramy Namys這wskiej Z
ako鎍zono pisa 14.10.2022 r.

Wst瘼

Niewiele wiemy o Bramie Namys這wskiej zwanej - w czasach Jana Sinapiusa - Bram Bydl璚. Zapewne tak jak na innych bramach znajdowa造 si na niej te r騜ne p造ty z inskrypcjami i herbami zwi您anymi z ksi捫皻ami z Podiebrad闚. Wirtembergowie ole郾iccy po 1650 r. r闚nie musieli umieszcza swoje symbole. Sinapius podaje w Olsnographii, 瞠 ksi捫 Sylwiusz Nimrod w 1653-1654 umie軼i p造ty z tekstem o naprawie tej bramy po szkodach wyrz康zonych w ko鎍u wojny trzydziestoletniej przez Szwed闚. Tak瞠 umie軼i p造t z herbem wirtembersko-ole郾ickim. O historii p造t inskrypcyjnych nic nie wiadomo, natomiast p造ta herbowa trafi豉 ostatecznie (po rozebraniu bramy w 1868 r.) do zamku ole郾ickiego i znajduje si na murze skrzyd豉 zachodniego od strony dziedzi鎍a. Nic wi璚ej nie wiemy o innych p造tach z tej bramy.

Odkrycie P造t

Niedawno napisa do mnie czytelnik strony, pytaj帷 co si sta這 z p造tami odkrytymi jesieni 2019 r. podczas remonty muru miejskiego obok ul. Lwowskiej. On przechodzi obok i widzia je. Za陰czy poni窺zy rysunek wskazuj帷y na przybli穎ne miejsce.

.
Pokazany mur miejski przy ul. Okr篹nej i strza趾 wskazano miejsce odkrycia
p造t od strony ul. Lwowskiej

Ja nic o tym nie wiedzia貫m, r闚nie media miejskie o tym nie wspomnia造. Wiedzieli o tym pracownicy firmy i kto z Urz璠u Miasta. Na wszelki przypadek zapyta貫m archeologa Edwarda Dru篡這wskiego. Okaza這 si, 瞠 nie by obecny przy odkryciu p造t, dopiero potem na zlecenie UM dokona oceny warto軼i odkrycia. Czyli nie posiada fotografii p造t jeszcze znajduj帷ych si na murze (czy kto je posiada???). Ponadto nie m鏬 mi przekaza ca貫go tekstu (stanowi w豉sno嗆 UM), a jedynie udost瘼ni mi niekt鏎e zdj璚ia, mniemaj帷, 瞠 mog貫m z nich "wycisn望" jeszcze dodatkowe wnioski historyczne. I tak si sta這.

Mur po usuni皻ych uszkodzonych ceg豉ch i zdj皻ych p造tach. Strza趾ami pokazano kotwy, mocuj帷e p造ty do muru ceglanego. Fot. Edward Dru篡這wski
Plan miasta z 1882 r. z zaznaczonym miejscem umieszczenia p造t

Na fotografii z lewej wida g鏎n cz窷 muru, z kt鏎ej zosta豉 zdj皻a warstwa uszkodzonych cegie. W miejscu g鏎nej cz窷ci widocznej 豉ty znajdowa造 si dwie p造ty - pierwsza bezpo鈔ednio pod koron muru, druga poni瞠j. P造ty te by造 mocowane do muru przy pomocy stalowych, kutych r璚znie kotew - trzy z nich pokazane s na zdj璚iu. Pozosta貫 trzy zosta造 wyj皻e razem z p造tami. ζta pokazuje jakby 鈔odek oby p造t. E. Dru篡這wski wykona pomiar odleg這軼i od pocz徠ku obecnego muru do 豉ty - wynosi豉 ona 8,2 m. Wysoko嗆 muru w tym miejscu wynosi ok. 3 m.

Na planie powy窺zym z prawej pokaza貫m strza趾 umiejscowienie p造t w XIX w. i wcze郾iej. Zapewne podczas rz康闚 Wirtemberg闚 - poni瞠j p造t wybudowano jakie kom鏎ki mieszczan lub budowle rzemie郵nicze. W po瘸rach z 1730 r. i p騧niejszych p造ty te mog造 zosta nara穎ne na ogie. W XIX w. w Oels nie dbano o nie. Potem zosta造 ca趾owicie zabudowane kom鏎kami, sta造 si niewidoczne i zapomniane, inaczej by造by wspomniane w wydawnictwach miejskich. Nie wiadomo, kiedy p造ty wmurowano w mur miejski, czy ju w czasach niemieckich (wtedy mieszczanie nie szanowali ksi捫璚ych zabytk闚), czy w polskich, w ramach walki z niemczyzn. I w tym ukrytym stanie, pod ceg豉mi, dotrwa造 do remontu mur闚 w 2019 r.

Zdj皻e p造ty z muru 21.10.2019 r.

Ni瞠j pokazano p造t nr 1 i 2


P造ta piaskowcowa z herbem wirtembersko-ole郾ickim zdj皻a z muru. Wymiary 0,90 x 0,78 x 0,1 m. Obok trzy kotwy. Fot. E. Dru篡這wski


P造ta piaskowcowa w dw鏂h fragmentach, zdj皻a z muru. Wymiary 1,04 x 0,9 x 0,14 m. Wida z resztek inskrypcji,
瞠 tre嗆 dotyczy ksi捫徠 wirtemberskich. Fot. E. Dru篡這wski

Tekst na p造cie w cz窷ci pocz徠kowej zaczyna si od D.G.D. czyli z Bo瞠j ζski Ksi捫 i tutaj powinno pojawi si imi - s康z, 瞠 - SYLVIUS.

Dalej wida ET i tu powinna nast徙i dalsza tytulatura ksi璚ia, ale jest odbita, uszkodzona. Inskrypcja ko鎍zy si najcz窷ciej dat. Na p造cie jest niewidoczne Anno M (tysi帷) i dalej ju mo積a odczyta DCLII, czyli 652 r. co daje dat 1652 r. Czyli p造ta dotyczy czas闚 rz康闚 ksi璚ia Sylwiusza Nimroda i on by jej fundatorem. W poni窺zym tek軼ie J. Sinapiusa ta data wyst瘼uje przy opisie p造t na Bramie Namys這wskiej z fundacji Sylwiusza Nimroda. Czyli podobny tekst jak ni瞠j m鏬 by na murze miejskim.


Fragment tekstu ze strony 16 drugiego tomu Olsnographii. W豉sno嗆 BUW

Dodano po kilku dniach.
P造ty w Lapidarium

Obecnie obie p造ty le膨 w centrum Lapidarium. Po這穎no je na drobnych kamieniach. Zdj璚ia na moj pro軸 wykonali R. Szczuraszek i Zbigniew Podurgiel.


Z prawej le膨 obie p造ty. Fot. R. Szczuraszek

By mo瞠 p造ty zosta貫 oczyszczone, umyte, a mo瞠 uczyni造 to deszcze, bo na p造tach pojawi造 si niewidoczne wcze郾iej inskrypcje.

Wszystkie litery sta造 si bardziej widoczne, pojawi si napis ANNO
i nieznany mi spos鏏 datowania - Obok liter C pojawi造 odwr鏂one litery C oraz podniesione litery I. Fot. R. Szczuraszek
Na tym zdj璚iu chyba widoczne s 郵ady spalenia p造ty z herbem ksi瘰twa. Fot. R. Szczuraszek

Wcze郾iej napis ANNO lub A. by niewidoczny i spodziewa貫m si, 瞠 pojawi si w kolejnym rz璠zie - w dacie zapisanej cyframi rzymskimi. Jak napisa貫m wy瞠j pojawi豉 si data 652, ale brakowa這 1000 do odczytania daty 1652. S康zi貫m, 瞠 pojawi si cyfra rzymska M = 1000. I zapis wygl康a豚y nast瘼uj帷o ANNO MCDLII.

Niestety pojawi造 si symbole mi nieznane. Napisa貫m do dra Adama G鏎skiego z Uniwersytetu Jagiello雟kiego, z kt鏎ego pomocy kiedy korzysta貫m m.in. przy ustalaniu dat w ko軼iele zamkowym w Ole郾icy.

Pan Adam przepisa tekst z p造ty:

I wyja郾i:

Pierwsze trzy znaczki oznaczaj M, czyli tysi帷 (w tym jest odwr鏂one C)

Dwa kolejne - I oraz odwr鏂one C to D = 500

C = 100

L= 50

II = 2

Suma 1652.

Taki zapis z odwr鏂onym C jako brzuszkiem D lub odwr鏂onym C jako zamkni璚ie M by這 czasami stosowane. Znam przynajmniej kilkana軼ie przyk豉d闚.

R騜nica w wysoko軼i cyfry I by豉 po to, by podkre郵i symboliczny zapis.
Dzi瘯uj doktorowi Adamowi G鏎skiemu za cenne wyja郾ienia.

Jeste鄉y teraz ca趾owicie pewni, 瞠 p造ta pochodzi z 1652 r. W闚czas panowa w ksi瘰twie ole郾ickim ksi捫 Sylwiusz Nimrod. Czyli on by fundatorem p造ty. Tre嗆 napisu powinna to odzwierciedla.

D: G: D: SYLVIUS Dux Württemberg Et Olsnensis.... Dalej tekst odczyta Remigiusz Szczuraszek. Napisa: Po analizie tej p造ty i fragmentu z Olsnographii, prawdopodobnie uda這 mi si za pomoc translatora przet逝maczy tekst.


T逝maczenie tekstu R. Szczuraszek

Okaza這 si, 瞠 tekst na p造cie r騜ni si nieco w tytulaturze i w zako鎍zeniu od tekstu podanego przez J. Sinapiusa. Czyli nie by豉 to p造ta z Wie篡 Bydl璚ej (Namys這wskiej). Bo mo積a by這 s康zi, 瞠 niekt鏎e p造ty podczas rozbierania wie篡 mogly zosta przeniesione na mury obok. Jest to wi璚 oddzielna p造ta z tre軼i dotycz帷a remontu muru.

Uwagi:

  1. Zbigniew Podurgiel od ponad 20 lat wykorzystuje piaskowiec do wykonywania rze嬌. Wykonuj帷 zdj璚ia zauwa篡, 瞠 p造ta by豉 malowana i klejona, czyli nieco zabezpieczona przed wp造wami wilgoci. Mimo tego uwa瘸, 瞠 p造ta piaskowcowa nie mo瞠 le瞠 na ziemi (nawet je郵i le篡 na kamyczkach, bo wilgo z ziemi przeniknie). P造ta piaskowcowa winna sta pionowo i by zadaszona. Inaczej 篡wot jej b璠zie kr鏒ki.
  2. Nale篡 powiadomi Dolno郵御kiego Wojew鏚zkiiego Konserwatora Zabytk闚 we Wroc豉wiu, kt鏎y powinien zadecydowa o dalszym losie zabytku. Czy ma le瞠 i dalej p瘯a, czy trafi w inne miejsce.
  3. Gdzie podzia造 si zabytkowe kotwy w liczbie 6 szt.

Od autora Lokacja miasta Ole郾ica piastowska Ole郾ica Podiebrad闚 Ole郾ica Wirtemberg闚
Ole郾ica za Welf闚
Ole郾ica po 1885 r. Zamek ole郾icki Ko軼i馧 zamkowy Pomniki Inne zabytki
Fortyfikacje Herb Ole郾icy Herby ksi瘰tw Drukarnie Numizmaty Ksi捫璚e krypty
Kary - pr璕ierz i szubienica Wojsko w Ole郾icy Walki w 1945 roku Renowacje zabytk闚
Biografie znanych os鏏 Zas逝瞠ni dla Ole郾icy Arty軼i ole郾iccy Autorzy Rysowali Ole郾ic
Fotograficy Wspomnienia osadnik闚 Mapy Co pod ziemi? Landsmannschaft Oels
Wydawnictwa ole郾ickie Recenzje Bibliografia LinkiZauwa篡li nas Interpelacje radnych
Alte Postkarten - widok闚ki Fotografie miastaRysunki Odeszli
CIEKAWOSTKI ZWIEDZANIE MIASTA Z LAPTOPEM, TABLETEM ....
NOWO列I