Cztery dzwony z bazyliki mniejszej p.w. św. Jana Apostoła w Oleśnicy miały być przetopione na potrzeby wojenne III Rzeszy

Piotr Michalak z Bierutowa posiadający znaczącą wiedzę na temat dzwonów wywiezionych do Niemiec [3], jak i tych przeznaczonych do wywiezienia - uzyskał dostęp do książki Marcelego Tureczka - Leihglocken. Dzwony z obszaru Polski w granicach po 1945 roku przechowywane na terenie Niemiec, Warszawa 2011. Dlatego poprosiłem, aby sprawdził jaki los spotkał dzwony z Oleśnicy (o dzwonach z kościoła NMP i św. Jerzego, Św. Trójcy i kościoła Zbawiciela nic nie wiadomo). Jak się okazało, jedyna informacja związana z kościołami oleśnickimi dotyczyła kościoła św. Jana. Miały być one przetopione, ale znalazły się w spisach w kategorii D, czyli ostatnie w kolejności, jako mające dużą wartość historyczną. Okazało się, że czerwonoarmiści pospieszyli się i nie zdążono ich nawet zdjąć.

Dlatego uznałem, że czas o nich napisać. Tym bardziej, że niedawno był na wieży Krzysztof Wiesner, który fotografuje wszystko, co ważne i przysyła zdjęcia. Ponadto mam zdjęcia wykonane przez Zbigniewa Podurgiela, jeszcze w okresie, gdy dzwony nosiły znaczne ślady obecności gołębi i inskrypcje były trudne do odczytania. Przypomnę, że elektryfikacji dzwonów dokonano w 1974 r. [2].


Wejście na wieżę kościelną. Fot. Krzysztof Wiesner


Dzwon 1.


Dzwon nr 1. Widać sterowanie przy pomocy silnika elektrycznego. Fot. K. Wiesner.

Wykonany w 1433 r. średnica 102 cm, waga 658 kg. Sygnatura Hans Schikil [4]. Inskrypcja poniżej (tu i dalej [1]). Treść inskrypcji:

Widoczna inskrypcja i mocowanie dzwonu do jarzma. Fot. Zbigniew Podurgiel
"Obite" serce dzwonu wskazuje, że jest to najczęściej używany dzwon

Dzwon 2.


Dzwon 2. Fot. K. Wiesner

Największy z dzwonów, wykonany w 1473 r., średnica 145 cm, waga 1850 kg, z fundacji Mikołaja Opicza. Na dzwonie widoczny ślad pęknięcia na znacznej długości. Treść inskrypcji:

Widoczne pęknięcie i inskrypcja
Widoczny silnik poruszający serce dzwonu

Dodano 23. 06. 2018.
Uwaga:
Piotr Michalak napisał do Janusza Felczyńskiego - najbardziej znanego współczesnego ludwisarza w Polsce, posiadającego swoją renomę w całej Europie, a nawet na świecie - o opinię na temat mechanizmu pokazanego wyżej z prawej. Napisałem wcześniej ze znakiem zapytania, że jest to urządzenie utrzymujące serce dzwonu. W odpowiedzi J. Felczyński napisał "... to jest silnik liniowy /magnetyczny w pewnym skrócie myślowym/ poruszający sercem dzwonu..". Jednocześnie J. Felczyński dodał, że ten przestarzały mechanizm, odbiegający od zasad ludwisarstwa i praw fizyki jest przyczyną pęknięcia dzwonu.

Dzwon 3.


Dzwon 3. Fot. K. Wiesner

Wykonany w 1521 r., średnica 83 cm, waga 349 kg, w dole zdjęcia (z prawej) widać silnik do rozkołysania dzwonu.
Treść inskrypcji: AVE MARIA GRACIA PLENA DOMINUS TECVM BENEDI 1521 (Zdrowaś Mario, łaski pełna, Pan z Tobą, błogosławionaś).


Widoczna część inskrypcji ...MARIA GRACIA... Widać, że dzwon jest używany, ale rzadko.
Fot. Z. Podurgiel

Dzwon 4.


Dzwon 4. Fot. Z. Podurgiel

Wykonany w 1563 r., średnica 97 cm, waga 568 kg, z fundacji księcia Jana z Podiebradów. Po pęknięciu odlany na nowo w 1727 r.

Treść inskrypcji głównie w postaci skrótów w trzech rzędach: IN ANNO DO 1563 - QVI FVIT ANNI IMPERII FERDI COESA HVIVS NOMIN ET 12 ELECT EIVSD IMPERAT PRIMOGE FILII ILLVSI RE ROM IMPE PRIN AC DOM IN REGEM ROM MAXIMIL -
HOC OPVS NOVUM FVNDI CVRAVIT DOM JOANNES DVX MUNST SILE OLSN COME GLA - .


W trzecim rzędzie widać w miarę dobrze napis DOM JOANNES. Fot. komórką Michał Skrzypek

Dzwony z bazyliki stanowią najstarsze zabytki sztuki odlewniczej w Oleśnicy. Mają ciekawe inskrypcje i zdobienia. Należałoby wykonać dookólne zdjęcia (filmy), aby lepiej poznać całość inskrypcji i szczegóły liternictwa oraz zdobień.

Literatura

  1. Die Kunstdenkmäler der Landkreise des Reg. Bezirks Breslau. Lutsch H. Breslau. Wilh. Korn 1889
  2. Gorzkiewicz H., Wierny Bogu, Kościołowi i Ojczyźnie ksiądz Infułat Franciszek Sudoł. Oleśnica 2003
  3. Michalak Piotr http://www.olesnica.org/Bierutow_dzwon_odzyskanie.htm
  4. Oleśnica, Bierutów i okolice /w:/ Katalog Zabytków Sztuki, Seria Nowa, pod red. J. Pokory. M. Zlata, t. IV. Zeszyt l. Warszawa 1983

    Od autora Lokacja miasta Oleśnica piastowska Oleśnica Podiebradów Oleśnica Wirtembergów
    Oleśnica za Welfów
    Oleśnica po 1885 r. Zamek oleśnicki Ko
    ściół zamkowy Pomniki Inne zabytki
    Fortyfikacje Herb Oleśnicy Herby księstw Drukarnie Numizmaty Książęce krypty
    Kary - pregierz i szubienica Wojsko w Oleśnicy Walki w 1945 roku Renowacje zabytków
    Biografie znanych osób Zasłużeni dla Oleśnicy Artyści oleśniccy Autorzy Rysowali Oleśnicę
    Fotograficy Wspomnienia osadników Mapy Co pod ziemią? Landsmannschaft Oels
    Wydawnictwa oleśnickie Recenzje Bibliografia LinkiZauwazyli nas Interpelacje radnych
    Alte Postkarten - widokówki Fotografie miastaRysunki Odeszli
    CIEKAWOSTKI ZWIEDZANIE MIASTA Z LAPTOPEM, TABLETEM ....
    NOWOŚCI