Puchar Króla Kurkowego

W Oleśnicy w 1511 r., czyli za czasów Karola I Podiebrada, formalnie powstało bractwo kurkowe, które miało służyć ćwiczeniom w celności strzelania i obrony miasta. Po każdych zawodach najlepszy strzelec uzyskiwał tytuł "Króla Kurkowego" i odpowiednią nagrodę osobistą (np. broń, medal, monetę itp.) i przechodnią (którą oddawał kolejnemu "królowi"). Od 1518 do 1595 r., oleśnicki Król Kurkowy otrzymywał srebrną zawieszkę, prawdopodobnie na własność. Ale cóż to za nagroda, z której nie można było wypić wina, fundowanego przez Radę Miejską. Dlatego zawieszki po przetopieniu posłużyły do wykonania pucharu. W 1622 r. (czasy Karola Fryderyka Podiebrada i początki wojny trzydziestoletniej) złotnik oleśnicki Krzysztof Peschla wykonał piękny srebrny puchar (pokazany niżej), wręczany po każdych zawodach strzeleckich, którego winną zawartość "Król" musiał wypić i częstować innych strzelców. Wg dra Piotra Oszczanowskiego składał się on z późnogotyckiego kura oraz manierystycznego pucharu z 1622 r.

Zdjęcie pucharu z dwóch różnych ujęć

Przewidziano na pucharze miejsce na umieszczenie nazwisk Królów Kurkowych. Niestety, miejsca starczyło tylko na 34 nazwiska. Na lewej stronie wymieniono nazwiska siedemnastu "królów" z okresu od 1518 do 1555 r. (ilustracja niżej). Ze spisu wynika, że zawody wówczas nie odbywały się systematycznie, prawdopodobnie na przeszkodzie stawały ważne względy. Np. zawody nie odbyły się pomiędzy 1521 - 1528 rokiem. Niektóre nazwiska w spisie powtarzają się (Kurtz), co może sugerować, że były rody parające się strzelectwem prawie zawodowo. Na przeciwnej stronie pucharu znajduje się też 17 nazwisk, w latach 1566 - 1574. W tych latach trzykrotnie królem zostaje Hans Herman, a raz Georg Herman.

Kliknij, aby powiększyć

Z powiększenia zdjęcia pucharu historyk sztuki mógłby odczytać informacje dotyczące historii miasta, bractwa kurkowego, może fundatora lub złotnika.

 

Widok z lewej strony pucharu. Kliknij, aby powiększyć

Widok z prawej strony
 

Z powyższych ilustracji wynika, że fundatorami samego kura mogły być trzy osoby. Nazwiska widnieją na herbach. Jeden to HANS RORAU VON MEDZ(I) BOR (z Międzyborza). Znany ród w Oleśnicy i znany herb. Drugi to chyba CASPAR von HAS MARSCHALK ENU DER......DLECZ GE... Herb też trudny do odczytania. Nazwisko i herb trzeciego fundatora są niewidoczne. Z daty 1511 można sądzić, że chyba wtedy został wykonany kur. Być może, nazwiska fundatorów pucharu znajdują się na jego podstawie. Także jakieś napisy umieszczone są w górnej części i może na pokrywie pucharu.

O los pucharu zapytałem historyka sztuki dra Piotra Oszczanowskiego, znawcę również zabytków Oleśnicy. Oto odpowiedź:: "... W latach 1911/12-1945 dzieło to znajdowało się w zbiorach Śląskiego Muzeum Rzemiosła i Starożytności we Wrocławiu [Schlesisches Museum für Kunstgewerbe und Altertümer, Breslau]. W 1945 roku ślad po nim - jak i po wielu eksponatach złotniczych tego wrocławskiego muzeum - zaginął. Nie oznacza to jednak, że ten wyjątkowy zabytek uległ zniszczeniu. Doświadczenie uczy, że jeszcze "wypłynie". Jestem tego pewien. To tylko kwestia czasu...". Miejmy nadzieję, że dr P. Oszczanowski natrafi i na ten puchar. Byłby on najcenniejszym zabytkiem przyszłego muzeum oleśnickiego, które najpewniej powstanie po zmianie burmistrza.

Pan dr P. Oszczanowski dodał tytuły publikacji, w których pisano o "naszym pucharze" - może w nich są również inne dodatkowe informacje, zdjęcia lub rysunki pucharu.

"... E. Hintze, K. Masner (1911), Goldschmiedearbeiten Schlesiens. Eine Auswahl von Goldschmiedearbeiten schlesischer Herkunft oder aus schlesischem Besitze, Breslau 1911, s. 31 nn., tabl. 52; „Schlesiens Vorzeit in Bild und Schrift”, N.F. VI (1912), s. 238; M. Woźniak (1993), Uwagi o złotnictwie wrocławskim czasów Rudolfa II, „Acta Universatis Nicolai Copernici”, Nauki Humanistyczno-Społeczne, z. 260 (Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo, z. XIX), Toruń 1993, s. 102, przyp. 10 na s. 124."

I "nowy" puchar bractwa strzeleckiego

Literatura (zdjęcia pucharów):

  1. Das Buch der Stadt Oels in Schlesien, Red. vom Schlitzberger, Berlin 1930
  2. Oelser Heimatkreissblat nr 5 z 2013 r.
  3. Starzewska M., Oleśnica. Ossolineum.,Wrocław. 1963
  4. http://www.bildindex.de/document/obj20195072?part=0&medium=fm95744

Od autora Lokacja miasta Oleśnica piastowska Oleśnica Podiebradów Oleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów
Oleśnica po 1885 r. Zamek oleśnicki Kościół zamkowy Pomniki Inne zabytki
Fortyfikacje Herb Oleśnicy Herby księstw Drukarnie Numizmaty Książęce krypty
Kary - pręgierz i szubienica Wojsko w Oleśnicy Walki w 1945 roku Renowacje zabytków
Biografie znanych osób Zasłużeni dla Oleśnicy Artyści oleśniccy Autorzy Rysowali Oleśnicę
Fotograficy Wspomnienia osadników Mapy Co pod ziemią? Landsmannschaft Oels
Wydawnictwa oleśnickie Recenzje Bibliografia Linki Zauważyli nas Interpelacje radnych
Alte Postkarten - widokówki Fotografie miastaRysunki Odeszli Opisy wybranych miejscowości
CIEKAWOSTKI ZWIEDZANIE MIASTA Z LAPTOPEM, TABLETEM ....
NOWOŚCI