Wieś Lucień, obecnie przedmieście Oleśnicy

Oleśnica trafiła na łamy historii dzięki istnieniu wsi Lucień. Bowiem w dokumencie dotyczącym przeniesienia Lucienia na prawo niemieckie wymieniono przy okazji Oleśnicę i działo się to w 1230 r. Lucień byl zatem jedną z najstarszych wsi przeniesionych z prawa polskiego na niemieckie (różnice pomiędzy tymi prawami). Wieś należała do kościoła św. Jana Ewangelisty i dlatego proboszcz musiał zajmować się wszystkimi sprawami wsi.

Książe wrocławski Henryk Brodaty na prośbę zapewne proboszcza Tomasza - swojego kanclerza i kanonika wrocławskiego - wystawił w Oleśnicy poniższy akt:

My Henryk, z łaski Boga książę Śląska, chcemy, by było wiadome tak przyszłym, jak współczesnym, że mistrz Tomasz, nasz kanclerz, kanonik wrocławski, proboszcz kościoła świętego Jana Ewangelisty w Oleśnicy, wieś Lucien należąca do jego parafii, przekazał za naszą zgodą Zygfrydowi w celu zasiedlenia na prawie niemieckim, pod takim wszakże warunkiem, by ten Zygfryd posiadał z prawem dziedziczenia urząd sołtysa i dwa wolne łany, z których nic nie będzie płacił. Chcemy [ponadto], by sprawy zagrożone karą obcięcia członków bądź głowy odbywały się przed sądem naszym lub kasztelana, jednak z zastrzeżeniem części [należnej] proboszczowi. Ile by zaś nie znajdowało się w tej wsi łanów, każdy z nich będzie płacił po ośmiu latach wspomnianemu kościołowi parafialnemu jeden wiardunek srebra, a ponadto pełną dziesięcine (tak jak wcześniej), z łanów zaś, które teraz są pastwiskami na obszarze parafii, będzie płacona pełna dziesięcina. I żeby to przez każdego z naszych [ludzi] było bez naruszania przestrzegane, spowodowalismy, by [dokument] został umocniony przez przyłożenie naszych pieczęci. Dan w Oleśnicy, w roku od Wcielenia Pańskiego 1230.
Wg [Mrozowicz W., Wiszewski M]

Dzięki temu proboszcz nie musial zajmować się sprawami wsi, miał podobne zyski, ale nie martwił się ściąganiem podatków - robił to za niego zasadźca Zygfryd, który stał się sołtysem. Najpewniej wtedy wieś przyjęła formę ulicówki, przy której powstały zabudowania gospodarcze z ogrodem, a dalej rozpościerały się pola tzw. kmieci, każde o wielkości 1 łanu (30 morgów = 17,8 ha).


Lucień na fragmencie mapy 425 Rzeszy Niemieckiej z 1893 r.


Lucien na fragmencie mapy 4770 z 1912 r. Powyżej torów widoczna jest wieś w postaci ulicówki
(kliknij, aby powiększyć)

Sołtys dostał 2 łany ziemi i wybudował sobie sołtysówkę zapewne w centrum wsi. Urząd sołtysa był dziedziczny i zbywalny (można było go sprzedać). Później we wsi mogli osiedlać się tzw. ogrodnicy, który budowali dom i kupowali (dostawali) kilka - kilkanaście morgów ogrodu. Pojawiali się również zagrodnicy - posiadający tylko zagrodę i pracujący na rzecz sołtysa lub innych kmieci. Także komornicy wynajmujący komorę w domu bogatszego rolnika, pracujący najczęściej na jego rzecz. Z czasem we wsi pojawili się rzemieślnicy.

Dwa lata później proboszcz - właściciel wsi - stał się najpewniej biskupem Tomaszem I. Pisano o jego pochodzeniu Polonus Nobilis (polski szlachcic). W jego herbie biskupim umieszczone było godło z polskiego herbu Jelita. Po trzech latach zmarł książę Henryk Brodaty.

 


Na litografii z początku XX w. widać starą szkołę, cegielnię, restaurację Carla Riedela
i dom nazywany kolumnadą. Z: www.ebay.de

Na początku XX w. Lucień liczył prawie 480 mieszkańców zamieszkujących w ok. 50 domach. We wsi istniało ok. 100 gospodarstw, co może wskazywać, że i mieszkańcy Oleśnicy mogli mieć w Lucieniu swoje grunty. Wieś zajmowala ok. 400 ha. W 1939 r. Lucieniu zamieszkiwało prawie 1200 mieszkańców. Małą szkołę, pokazaną na litografii, wybudowano w 1871 r., ale istniała wcześniej, bo w 1663 r. wymieniono 14. uczniów, w 1861 r. wymieniono we wsi jednego nauczyciela. W 1916 r. wybudowano nową szkołę, dalej istniejącą, niżej pokazaną.


Budynek szkoły z 1916 r.

Lucień na przełomie XIX/XX w. był znany z cegielni oraz szkółki drzewnej. Od ok. 1930 r. istniało także rolnicze gospodarstwo szkolne i doświadczalne podlegające starostwu i związane ze szkołą rolniczą na ul. Ludwikowskiej wybudowaną po 1927 r.


Sklep (?) Stowarzyszenia Vorwärts, który prowadził przewodniczący Dittmann Friedrich


Budynek biurowy szkółki drzewnej Lotze & Mascher


katalog szkółki drzewnej z 1937 r. i jej logo

Cegielnia Schattmanna
Cegielnia z napędem parowym


Cegielnia w 1932 r.

Już w 1871 r. wymieniona jest jedna cegielnia zatrudniająca 20 pracowników. Na fragmencie mapy z 1893 r. widać dwie cegielnie (jedna poza terenem wsi). W 1912 r. już przy wsi istnieją trzy cegielnie, co wskzuje że przy niej istniały duże pokłady gliny. Pamiątką po cegielniach są stawy zwane gliniankami. Jako właściciela jednej wymienia się dra Bielschowskiego Roberta - także bankiera oleśnickiego. On w swojej cegielni w 1881 r. wymienił piec na bardziej wydajny. Na powyższej lewej widokówce wymieniono Schattmanna jako właściciela drugiej z nich. Jedna z cegielni, leżąca przy ul. Wiejskiej, pracowała jeszcze po wojnie.

Miejsce po najstarszej cegielni przy ul. Wiejskiej, która pracowała jeszcze po 1945 r.
Miejsce po cegielniach powstałych na początku XX w.

W każdej wsi istniały zazwyczaj 2 -3 gospody z dużą salą taneczno-widowiskową i letnim ogródkiem. W Lucieniu istniały dwie gospody, także jeszcze czynne po wojnie.


Gospoda Carla Riedela. Źródło "Żmija" http://dolny-slask.org.pl/903109,foto.html?idEntity=565028


Gospoda Spaetlichsa (następowały zmiany właścicieli),
Źródło "Żmija" http://dolny-slask.org.pl/830232,foto.html

Szkola Rolnicza w Lucieniu - http://www.olesnica.nienaltowski.net/Szkola_rolnicza.htm

Cmentarz w Lucieniu: http://olesnica.nienaltowski.net/Lucien_cmentarz.htm

Literatura
Mrozowicz W., Wiszewski M. Oleśnica od czasów najdawniejszych po wspólczesność. Atut. Wroclaw 2006

Od autora • Lokacja miastaOleśnica piastowskaOleśnica PodiebradówOleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów
Oleśnica po 1885 r.Zamek oleśnicki Kosciół zamkowy Pomniki Inne zabytki
Fortyfikacje Herb Oleśnicy Herby księstwDrukarnie NumizmatyKsiążęce krypty
Kary - pregierz i szubienica Wojsko w Oleśnicy Walki w 1945 roku Renowacje zabytków
Biografie znanych osób Zasłużeni dla OleśnicyArtyści oleśniccy Autorzy Rysowali Oleśnicę
Fotograficy Wspomnienia osadników Mapy Co pod ziemią? Landsmannschaft Oels
Wydawnictwa oleśnickie Recenzje • BibliografiaLinkiZauwazyli nas Interpelacje radnych
Alte Postkarten - widokówki Fotografie miastaRysunki Odeszli
CIEKAWOSTKI ZWIEDZANIE MIASTA Z LAPTOPEM, TABLETEM ....
NOWOŚCI